Nu versnelling nodig in aanpak fietsveiligheid.

Nederland is een fietsland. Dat moeten we koesteren. De gezondheidsvoordelen zijn evident en het is eveneens duurzaam. Tot zover het goede nieuws. We zien namelijk een forse toename van het aantal slachtoffers. Toch ontbreekt ieder spoor van fietsveiligheid in het Hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet. En na de recente brief aan de Tweede Kamer van voormalig minister Harbers van Infrastructuur en Waterstaat wordt duidelijk dat zijn integrale aanpak alleen maar vertraging oploopt. Dat klinkt weinig hoopvol, want we hebben de luxe niet om te wachten. We moeten versnellen om de trend te doorbreken.

Er gaat haast geen dag voorbij of berichten over slachtoffers van fietsongevallen komen via de media of social media tot je. Het beeld dat ontstaat stemt droevig. Terwijl 2 jaar geleden het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat in de Integrale Mobiliteitsanalyse 2021 al waarschuwde voor een toename van het aantal slachtoffers. Intussen zien we geen kentering. Sterker nog, uit actuele cijfers van schade- en letselgevallen van Interpolis blijkt dat er sprake is van een negatieve trend.

De schaal van het probleem zien we eveneens terug in data van onze samenwerkingspartner VeiligheidNL. Dat zijn cijfers van verkeersslachtoffers die bij een de Spoedeisende Hulp (SEH) worden behandeld. In 2023 bestond 63% van alle verkeersslachtoffers uit fietsslachtoffers. Van de ruim 76.000 had 64% ernstig letsel. En het blijkt dat fietsslachtoffers met ernstig letsel met 27% is gestegen. Dat zijn zorgwekkende inzichten. De roep om stevige maatregelen is dan ook luid. Heel prominent aanwezig is een leeftijdsgrens voor fatbikes waartoe afgelopen maand diverse partijen, waaronder 50 gemeenten, een petitie overhandigden aan de Tweede Kamer.

Het stimuleren van fietsgebruik is terecht een blijvend aandachtspunt in Nederland. Zo zien we dat de e-bike enorm is gegroeid in populariteit en de grens lijkt nog niet bereikt. Het zorgt ervoor dat ouderen langer kunnen blijven fietsen. Enerzijds is dat een mooie ontwikkeling. Anderzijds zorgt het voor nieuwe uitdagingen. Los van de vraag of de gezondheidsvoordelen overeind blijven door normalisatie van de e-bike in alle leeftijdscategorieën, zien we dus een forse toename in ongevallen. E-bikes zijn tenslotte sneller en dat brengt risico’s met zich mee. En dan hebben we het niet eens over de opgevoerde e-bikes, zoals we zien bij sommige fatbikes. Conclusie: we zijn er qua aanpak simpelweg niet klaar voor.

Een leeftijdsgrens voor de fatbike of een algemene helmplicht, kunnen bijdragen aan het tegengaan van slachtoffers. Maar ook hier geldt dat we de luxe niet hebben om achterover te leunen en moeten wachten totdat de overheid acteert. Handhaving, wetgeving, weginrichting, bewustwording, gedragsverandering en goede oplossingen dragen alle bij aan het voorkomen van fietsongevallen.

Want wat we weten is dat als iedereen een helm gaat dragen, we 100 tot 110 minder verkeersdoden hebben en 1.700 tot 1.900 minder ernstig gewonden, ervan uitgaande dat 100% van de fietsers een fietshelm draagt. Een goed voorbeeld is dat we samen met een aantal bij fietsveiligheid betrokken partijen een afspraak hebben gemaakt om het vrijwillig gebruik van de fietshelm te stimuleren door die meer zichtbaar te maken. Onder andere in de eigen communicatie. We willen de helmdracht als sociale norm vestigen en niet per se inzetten op verplichting.

Een andere quick win zijn bijvoorbeeld de specifieke voorwaarden die we hebben bij het afsluiten van een fietsverzekering voor een fatbike. Dat kan er voor zorgen dat de eigenaar van een opgevoerd exemplaar het idee krijgt dat de pakkans groot is. Zo stellen we onder meer de eis van een tracker. Die laten we installeren door Fris Nederland. Dat doen zij alleen wanneer de fiets niet is opgevoerd. Maar liever nog willen we dat de fatbike-rijder zelf bewust is van alle risico’s om zo letsel te voorkomen.

Het indienen van de eerder besproken petitie is een zeer goed initiatief. Toch blijft de vraag open hoe hoog fietsveiligheid op de agenda staat van de coalitie partijen. Laten we aandacht blijven vragen voor het integrale plan dat al op plank ligt. Maar laten vooral ook kijken naar de bestaande partnerschappen. Die zijn er al en daarmee ligt er een stevige basis. We moeten beseffen dat het tijd en moeite kost om de betrokken partijen blijvend met elkaar te verbinden.

Roepen naar de overheid om vaart te maken met het plan rondom fietsveiligheid is noodzakelijk, maar wachten is geen optie. Door focus op intensievere samenwerking kunnen we ook zelf versnellen. Dat is nodig om de trend te breken van meer slachtoffers onder fietsers en om zodoende om veiligheid verder te brengen. En daarbij staat ons doel om te komen tot nul verkeersslachtoffers in 2050 voorop.